Een waar sinkhole

De Nederlandse Vereniging van Rekenkamers en Rekenkamercommissies (NVRR) doet een beroep op haar leden om het controlegat aan te kaarten dat ontstaat door de decentralisatie van jeugdzorg, AWBZ en participatiewet. Maar als je er goed naar kijkt, blijkt dit niet zo maar een gaatje te zijn. Het blijkt een waar sinkhole. De controletoren die er ooit stond is verdwenen in een groot gapend gat. Gaan we met zijn allen op de buik liggen om te kijken hoe diep het gat is? 

Groter controlegat
Ans Hoenderdos, bestuurder-directeur van de Randstedelijke rekenkamer legde het haarfijn aan me uit.

“Kijk Eline”, zei ze, “wat maar weinig mensen zich realiseren is dat het geld dat wordt uitgegeven aan de AWBZ en de jeugdzorg nu voor het grootste deel onder controle staat van de Algemene Rekenkamer en de Provinciale Rekenkamers. Straks, als deze taken van de gemeente zijn, wie mag en kan er dan controleren of het geld op een goede manier wordt besteed? De meeste gemeenten gaan deze taken gezamenlijk uitvoeren in een Gemeenschappelijke regeling en ik hoef jou niet uit te leggen dat gemeentelijke rekenkamercommissies daar geen onderzoeks­bevoegdheid hebben en enkele gemeentelijke rekenkamers maar beperkt. Dus wie gaat dan al die miljoenen controleren? Het controlegat wordt steeds groter.”

Welk controleorgaan is bevoegd?
Op de terugweg naar huis laat ik het op me inwerken. Ook ik had me dit dus nog niet gerealiseerd. Opgeslokt door het werk dat de transities van de Wmo, de jeugdzorg en de participatiewet met zich mee brengt voor gemeenten, had ook ik nog niet stilgestaan bij de vraag welk controleorgaan straks bevoegd is om over de schouder mee te kijken.

Voor het geval de getallen bij u ook niet op het netvlies staan, ik heb het opgezocht. Voor jeugdzorg komt een bedrag van circa € 3,5 miljard naar de gemeenten. En voor begeleiding en persoonlijke verzorging nog eens een bedrag van € 3 miljard. Oké, we hebben het hier dus niet zomaar over een ‘gaatje’ wat met een beetje knip- en plakwerk wel weer een paar jaar mee kan.

illustratieseline

 

 

 

 

 

Maar werden er de afgelopen jaren dan ook werkelijk onderzoeken verricht naar deze beleidsvelden? Ja zeker. De provinciale rekenkamers hebben de afgelopen jaren verschillende onderzoeken verricht naar wachtlijsten, beleidsinformatie en doeltreffendheid van de jeugdzorg. En bij de Algemene Rekenkamer zijn justitiële jeugdzorg, het Centrum voor Jeugd en Gezin, mensen met chronische aandoeningen, langdurige zorg en de uitgaven van de AWBZ onderwerp van onderzoek geweest. Voor re-integratie van mensen in het arbeidsproces heeft de Algemene Rekenkamer zelfs een apart dossier geopend. Kortom, het stond de afgelopen jaren volop in de belangstelling.

Controletoren echt nodig?
Ik hoor u denken. Is een nieuwe controletoren nu wel nodig? Zadelen we elkaar niet op met een nieuwe controledrift? Moeten we straks weer nodeloos gegevens vastleggen zodat we van alles kunnen controleren? Maar laten we wel wezen. De decentralisatie biedt niet alleen de mogelijkheid om het beleid en de uitvoering opnieuw in te richten, maar ook om de controle op het beleid opnieuw vorm te geven. Wat let ons om na te denken over nieuwe effectieve verantwoording, over data-analyse, over real time onderzoeksmethoden? En is het doorgaans niet zo dat onderzoeken een trigger is om te reflecteren op keuzes die in beleid zijn gemaakt? Een trigger om de uitvoering aan te scherpen en om dilemma’s bespreekbaar te maken?

NVRR doet oproep
Het appel van de NVRR is dus zeker niet alleen gericht aan de leden van de NVRR. Het is een appel aan de gemeenteraden, aan de bestuurders en managers, aan de ambtenaren. Aan iedereen die zich inzet voor het stimuleren van leren en verbeteren binnen het openbaar bestuur. Onderzoek houdt u scherp! We hebben een controletoren nodig. Het appel van de NVRR is duidelijk: deel de brief, de uitleg via de website en/of de video met raadsleden, bestuurders, rekenkamers, onderzoekers.

We hebben vanaf heden nog 360 dagen voordat zich er een waar sinkhole in Nederland voordoet. Gaan we straks allemaal op onze buik liggen om te kijken hoe diep het gat is of gaan we het voorkomen?

Deze blog staat ook op passie voor publieke verantwoording

Dit bericht is geplaatst in Jeugd, Rekenkamers en rekenkamercommissies met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *